Энэ блогоос: | Үүцлэх | өөр блог » |
Блог үүсгэх | Нэвтрэх |
Нэг удаа найз маань утаатай ч гэсэн Улаанбаатартаа ядуу ч гэсэн Эх орондоо би хайртай гэж хэлэхэд нь сэтгэл гонсойгоод хэцүү байж билээ. Нээрэн би Улаанбаатарын хүүхэд, Гандангийн дэнж дээр хөөцөлдөж тоглож, таван шар вокзал дээр чулуугаар байлдаж, зайсан болон төв талбайгаар охидтой болзож, хороололын гудмуудаар холхиж, сансар түнел 13 аар тэнэсэн тэнэмэл хүү би хотын унаган хүү. 
Ард түмнээ хамгаалдаггүй алуурчин төртэй арав гаруй жил амьдраад бид ядрав, цөхрөв бас гутрав. Ардчилал нь Ардчилсан намтайгаа мөхсөн ардчилалын сүүлийн он жилүүдэд Монголчууд эзэнгүй хоцров. Албан тушаалын төлөө Алтан хараацай нар өөрсдийгөө худалдав, торонд хийв. Монголчуудын төлөө дуугарах дуутай болгоныг шоронд хийв, хорив. Монголчуудыг алж устгаж, авилгадаж, завхаралыг авчирсан улс төрчид улам дээшээ суудал ахив. Хоёр ч МИ-8 онгоцыг сүйрүүлсэн дарга сайд нар шийтгэл хүлээх нь бус эрх чөлөөтэй эрх мэдэлтэй хоцров.
Үр нь хэвлийд нь бойжино гэвч нялх үрээ тэжээж чадахгүй, магадгүй тэжээж чадахгүйдээ ч гол нь биш зүгээр л тэр залуу хайрлана гэчихээд мах цусны тасархайгаа хэвлийд нь орхичихоод л явчихсан. Yзэн ядалт өшөө хорсолоо тайлах эсвэл ирээдүйд амаа ангайх үрээ тэжээж чадахгүй байх зовлон, эцэггүй хүүхэдтэй байхын гутамшигаас салах цорын ганц зам нь мэс ажилбараар хэвлийдээ бойжих үрээ авхуулах. Яах гэж би тэр залууд итгэв ээ, яах гэж түүнд өвөрөө нээвээ, тэр юу ч хийж чадахгүй пацаан, хүүхэд битгий хэл өөрийгөө ч тэжээж чадахгүй. Эцэггүй хүүхэд тээлээ гэж ээж аав уурлана. Тэр ч ажилгүй би ч ажилгүй тэр бид хоёр нийлээд нийгмийн доод давхаргынхан тэгчихээд бид яаж хүүхдээ тэжээх юм бэ? Хамгаалалт хэрэглэх нь яалаа, яагаад жирэмсэн болчихов оо? Би чамд битгий жирэмсэн болчихоороо гэж хэлээ биз дээ, би лав эцэг нь биш шүү, май энэ хэдэн төгрөг, явж авхуулаарай чи!
Дээхэн үед Монголын аль чадалтай мэдлэгтэй лам хуврагуудыг МАХ яамны харьяа байсан ногоон малгайтангууд их л хүч тавин устгаж байсан гэдэг. Ардчилал дөнгөж дэлбээлж эхэлсэнээс хойш эл муухай гэмт хэргийн талаар шудрага ярьж тэрхүү гэмт хэрэг хэрхэн явагдаж байсан яаж алж устгаж булшилж байсан талаар нь нэгд нэгэнгүй мэдээлэл, мэдэгдэлүүд манай улс төрийнхөн хийж эхэлсэн билээ. Энэ бол мэдээж Ардчилалын нэг том ололт байсан, 50жил гуйгаад сонсоогүй "Уучлаарай'' гэдэг үгийг Ардчилсан төр л гарч ирсэнээс хойш Монголчууд минь төр засгаасаа сонсож, төрийн эрхмүүд нь толгой бөхийн хэлмэгдэгсэдийн хойноос гашуудаж байхыг харсан билээ. Хичнээн түүхийн үнэт дурсгалт зүйлс мөхөж хичнээн олон лам хуврага, жирийн иргэд амиа алдсан баримт тоо Монголчуудад минь бий. 
Дэд сайд нарыг авч хаяна гэнэ ээ. Шинэ засгийн газар ажиллах хүчинийхээ тоог цөөлж эдийн засагт асар их нэмэр авчирч байгаа юм гэнэ үнэнг хэлхэд та биднийг сайхан үгээр дахиад л хуурч байгаа юм. 12 яамыг цөөлөөд 8,9 ч болгоно гэнэ үү, иймэрхүү юмыг өнөөх л их хурал, шинэ засгийн газар түлхүү ярьж эхэлж байна. Хүмүүс юмыг жаахан тунгааж бодоосой, 12 яамны 12 дэд сайдын халж хаяснаар төрд хичнээн төгрөгний зарлага хэмнэх гээд байгааг би тооцойтой нь бас төлөвлөгөө юу хээтэй нь хармаар байна. Миний бодолоор энэ бол улс төр, яамдуудыг чөлөөтэй идэх гэсэн нэг намын хийрхэл гэж бодож байна.
Гэмгүй иргэдийгээ алаад зогсохгүй тушаал биелүүлсэн цагдаагийн албан хаагчидаа өөрсдийнхөө нэр хүндийг хамаагалахын тулд өргөст торны цаана суулгахаар болсон нь хүн чанараа гээсэн амин хувиа хичээсэн үйл явдал болж байна гэж хувьдаа би дүгнэлээ. Далласан газар нь ил гарч далайсан газар нь далд орж явдаг цагдаа цэргийнхэнээ дэмжиж тусладаггүй юм аа гэхэд ''Чи миний үгэнд орж хүн алсан уу'' ''Би тушаал өгч буй нь ямар хамаатай юм, чи биелүүлээ биз дээ'' гэсэнтэй ижил утгатай мэдэгдэлийг өнөөх л С. Баярын засгийн газар дахин гаргалаа. 
Энэ удаа монгол дахь боловсролын талаар жаахан хөндөмөөр санагдлаа. 10н жилд байхад даа. Манай ангийн нэгэн багш хөвгүүдийг минь тачигнатал загнаад, ''Та хэд эцэг эхийнхээ яc махыг шулж амьдарсанаас зах дээр гараад тэрэг түрвэл талханы мөнгө олоод муу эцэг эхийгээ зовоохгүй байхгүй юу!'' гэж загнаж байж билээ. Tэр үед хүүхэд байсан болоод ч тэр үү нээрэн л сургуульд сурах нэртэй муу эцэг эхийгээ их зовоож байна даа гэж бодож байлаа. 
Хэдэхэн хоногийн өмнө Гүржийн нутаг дэвсгэрлүү Оросын зэвсэгт хүчин нэвтэрэн орж, улс үндэстэний тусгаар тогтонол, эрх чөлөөнд бүдүүлэгээр халдлаа. Дэлхий даяар баярлан хөөрч Олимпийн бамбар ассан энэ үед чимээгүй тахал шиг тэд гэнэтхэн дайрлаа. 
Манайханд сэтгэлгээний болон ёс зүйн ухагдахуун ер байхгүй болчихож. Бага байхдаа Үндэсний түүхийн музейд тайлбарлагч хийгээд л гүйж явдаг жаахан хүү байлаа. Манай даа л ганц том нь тэр дундаа түүх дурсгалын тал дээр толгой зохьдог гадаадын хүн амьтанд үзүүлчихээр ганц үзмэртэй нь манай Үндэсний түүхийн музей байлаа гэвч мөнгөнд нүдээ ухаад өгчихөөс ч буцахгүй хүмүүс эх ороны минь үнэтэй цайтай бүхэнийг хэдэхэн төгрөгөнд худалдчихлаа. Тэдгээр хүмүүсийн шүүхийн өмнө хэлж буй зүйл нь бид мэдээгүй байсан мэдэхгүй байсан гэдэг л үг байна.
Б.Төгс
Абрахам Линколн нь АНУ-ын ард түмний эрх чөлөө, тусгаар тогтонол, эв нэгдэлийн төлөөх тэмцэгч байсан төдийгүй, хүчийрхэлэл, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхагчид болон Монаркуудын эсрэг тууштай тэмцэгч байлаа. Түүний хувийн амьдрал 1960 онд болсон арван зургаа дахь АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгууль болтол унаж бүдэрч явсан ч тэрээр сэтгэл санаагаар уналгүй хатан зоригтой байж чадсанаас гадна нэгэн чиг зөв бодолтой байсанаараа АНУ-ын алдарт Ерөнхийлөгчидийн нэг болсон юм. Тэрээр хүн төрлөхтөний түүхнээ алдарт удирдагчаас гадна, эрх чөлөөний төлөө тэмцэгчидийн аугаа гарамгай жишээ болж үлджээ.
Шудрага ёс нь баян хоосон хүчтэй хүчгүйд адилхан үйлчилдэг улс бас л байдаг юм шиг байна аа. 
Наадамын өнгөрсөн хэдэн өдрүүдэд АНУ-ын хоёр бүсгүй ойн модонд төөрч тус мужын захирагч аврах баг илгээх нь битгий хэл хоёрхон бүсгүйг олохоор нисдэг тэрэг хүртэл илгээв гэтэл Манай төр 5н хүнээ буудаж алчихаад 25 гаруй хүнийг сураггүй алга болгочихоод баяр наадам хийж, төрийн тэргүүн нь уул ус тахихаар явж байх юм. Mанай Ерөнхийлөгчид уул ус тахихаас өөр чухал ажил байдаггүй л юм байх даа. Монголын ёс төр, баяр наадам минь улс төрөөс тусдаа урлаг соёл, спортын асуудал гэж үзэхэд амь үрэгдсэн 5н хүн, алга болсон 30 аад хүн болон тэдгээр хүмүүсийн гэр бүл нь юу болох вэ? Тэдгээр гэр бүл яаж тарчилж зовж шаналаж энэхүү наадамыг өнгөрөөсөн болоо? Одоо л энэ төр нь нэг үг хэлэх байх гэтэл буруугаа хүлээхийн оронд, уучлаарай гэж хэлэхээс урьтаж амь биеэ хаацайлж ард түмэнээ доромжилсон мэдэгдэлүүд зөндөө гаргалаа. 
Хуучины нэг намын тогтолцооны үе шиг Ардчилсан намыг сайлж магтаад тэнгэрт өргөөд байх нь юув гэхдээ Ардчилалын алтан хараацай нар Хонхны дуугаа дуулан гарч ирээгүй бол өдгөө би ингэж компютэрын товчлуур даран таньтай сэтгэл санаагаа хуваалцаж байх ч уу үгүй ч уу? Элбэгдорж болон Ардчилсан нам сүүлийн хэдэн жил яаж ч будилж яаж ч унасан байлаа бид тэднийг амьдралаасаа тэр тусмаа төрөөсөө аваад хаячихаж яагаад ч болохгүй мэт санагдана. Ардчилсан төр нийгэмд хамгийн чухал юмны нэг нь тэнцвэр гэтэл тэр нь Ардчилсан намыг үгүй болсоноор алга болно. 
Одоо АНУ-д болж буй улс төр сонгуулын талаар Америкын ард түмэн нээх сүртэй ярихгүй л байх шиг байна. Тэр тусмаа өмнөдийнхөн буюу Консарвативууд ерөнхийлөгчийн сонгуулыг өөрсдийнх нь талд эргэнэ гэдэг нэлээн итгэлгүй байгаа бололтой. Миний бас нэг сонирхол бол улс төр л дөө. Монголд юу болж байгаа талаар бас л өөрийн чадах чинээгээр анхаарал тавиж байдаг юм. Монголд ардчилсан төр нийгэм үүсээд нэгэнтээ 10 гаруй бараг 20-д жил болчихож энэ хугацаанд ард түмэний бодол санал өөрчлөгдсөн үү? гэвэл нэлээн өөрчлөгдсөн байх гэхдээ АНУ-с Монгол-д очих тоолонд мэдрэгддэг нэгэн мэдрэмж юу вэ? гэвэл Монгол Коммунизм, Дарангуйлалынхаа үед хэвээрээ л байгаа юм шиг санагддаг юм. 
