Шудрага ёс нь баян хоосон хүчтэй хүчгүйд адилхан үйлчилдэг улс бас л байдаг юм шиг байна аа.
USA -n New York мужын амбан сайд захирагч Eliot Spitzer гэгч нөхөр биеэ үнэлэгч худалдан авсан шалтгаанаар АНУ-даяр шуугиан дэгдээж хэдэн сарын өмнө өөрийнхөө хүсэлтээр мужын захирагч байх үүрэг албанаасаа ёс суртахуунтайгаар салах ёс гүйцэтгэв. Яагаад ёс суртахуунтайгаар гэж байгаа юм бэ гэхээр, Иймэрхүү үйл явдал АНУ-д болсон тохиолдолд улс төрийн эсрэг нам нь эсвэл өөрийнх нь нам нь тэрхүү хэрэгт холбогдогч гишүүнийг түрүүлж ''Impeach'' буюу тэр мужид харяалагдах гишүүдийн дийлэнх саналаар үүрэгт ажилаас нь албан хүчээр сулладаг бөгөөд эл шийдвэрээс урьтаж хүн чанар, ёс суртахуун гарган өөрийн огцорох шийдвэрээ гаргах нь нийт гишүүд улс төрчидийн дунд хэвийн үзэгдэл болж буй билээ, үүнийг л би шудрага бас хүн чанартай буулт гэж хэлээд байгаа юм. Хамгийн сонирхолтой нь Spitzer гэгч амбан захирагч маань өөрийн хөрөнгө, мөнгөөр хүүхэн авч тансаглаж байгаад баригдаад иймэрхүү асуудалд орж байгааг давхар дурдах хэрэгтэй болов уу тэрнээс бус манайхан шиг улсын хөрөнгийг арван хэдэн тэрбумаар нь идчихээд тэрнийгээ гайхуулах гэсэн юм шиг казинодож эсвэл хүүхэндэж яваагүй л байгаа юм. Энэхүү амбан захирагчын хувийнх нь нууц данснаас мөн нэгэн нууц данс руу их хэмжээний мөнгө байнга гүйлгээ хийж байхыг нь тагнуулын газар болон холбооны мөрдөх товчоо нь анзаар ч манайхаар бол хахуулийн хэрэг байж магадгүй гэж шалгаж эхэлсэн байгаа юм гэтэл юун хахуулийн үүр уурхай, мань хүн хүүхэнд дуртайгаас гадна биеэ үнэлэгч бүсгүйчүүдэд бараг 80 гаруй мянган доллар зарцуулсан баримт нь гарч ирж тэр нь олон нийтэд хүрсэнээр нэртэй улс төрч, шүүгч, ирээдүйд ерөнхийлөгчийн сонгуульд ч өрсөлдөж болох алдар нэр нь өсөж яваа улс төрчийн ирээдүй нэг мөсөн нуран унав.
Хариуцлага гэдэг юм сайхан байгаа биз, энэ хүний муу муухайд дурлаж сайн муухайг нь дуудах гэсэндээ бус харин энэ оронд байх хариуцлага гэдэг чухал юмны өчүүхүн зухас хэсэгээс Монголчууд та бүхэндээ хүргэх гэсэн үүднээс бичлээ. Харин манайд яадаг билээ, Улсын онгоцыг хувийн албандаа унаж үнэг чоно хөөж явж байгаад унагачихаад огцорох нь битгий хэл зөөлөн суудалдаа тухалж суугаад л байдаг улс бий шүү дээ, Мөн буруу тушаал өгч эрдэнэт хүний амийг арван хэдээр нь авчихаад бас л зөөлөн суудалдаа тухлаастай, Улаанбаатар хотыг хорт утааны талбар, хогийн цэг, ямар ч хот зохицуулалт гэх юмгүй шамбааралдсан шавар амбаар шиг болгочихоод, ерөнхий сайд УИХ-н гишүүн болоод л яваад байдаг улс бий. За тэр хэдэн хүүхэнтэй унтаж хэвтсэн хэдэн хүнээс хүүхэдтэй болсон нь бол бүр ч чухал бус байдаг байлгүй дээ. Улс орон бохирдоно oо гэж.
Манай Монголчуудын ихэнх нь АНУ-н ерөнхийлөгч Билл Клинтон-г хугацаагаа дуусгаад ерөнхийлөгчийн суудалаасаа буусан гэж үздэг, Яг үнэндээ тэгээгүй юм шүү дээ. Хуулийн дор худал хэлсэн, Моника Лэвински гэх бүсгүйн хэрэг тэр тусмаа Библи дээр гараа тавин хууль болон АНУ-н нийт ард иргэдийн өмнө худал хэлсэн гэж өөрийнх нь нам болон бүгд найрамдах намаас нийт 55 хувиас илүү саналаар хугацаанаас нь өмнө ерөнхийлөгчийнх нь суудалаас буулгасан юм шүү дээ. Сүүлийн үед Монголд юу болоод өнгөрсөнийг миний ард түмэн бүгд мэднэ. Засгийн газарыг огцруулах тал дээр Ардчилалын төлөө тэмцэгчид тууштай тэмцлээ бас хариуцлага гэгч зүйлийг гаргаж ирэх гэж оролдлоо гэвч ХУ нам засгийн газараа цээжээрээ хамгаалаад л үлдэв. Зарим нэгэн хүмүүс удахгүй бүрэн эрх нь дуусахын хооронд яахнав дээ л гэж бодсон байх гэтэл бүрэн эрх нь удахгүй дуусах гэж байсан АНУ-ын ерөнхийлөгч Билл Клинтоныг ард түмэн нь тэгэж толгойг нь илээгүй л байгаа юм. Гэтэл тэр хүн хүүхэнд дуртай байсан болохоос биш жирийн иргэддээ буудан алах ял оноочихоогүй л улс төрч. Гэтэл манайд тийм хариуцлагын систем байна уу? Ерөнхийлөгчийнх нь цалин муу шүү дээ ердөө л 300,400 мянга гэж уйлан дуyгардаг манай ерөнхийлөгч хичнээн ч орд харш өөрийн гэсэн байр орон сууц тэр битгий хэл банкинд хувьцаатайг би битгий хэл миний ард түмэн, тэр тусмаа хоёр нүүртэй эрхэм гишүүд мэднэ шүү дээ. Гэтэл АНУ-д хүүхэн худалдаж авсан хэрэгээр зүгээр л нэг амбан сайд огцорчихлоо гэтэл урсгал сөрж орж ирсэн, хурд хэтрүүлж, согтуу давхисан УИХ-н гишүүн МАХН-н гишүүн Хүрэлсүхийг зогсоосоны төлөө улсын минь цагдаа тэрхүү бардам гишүүнд зодуулаад зогсохгүй, Монгол хүний халдашгүй дархан байх эрхэндээ халдуулж эд эрхтэнээрээ гэмтээд л хоцорсон гэтэл тэр зэрлэг балмад УИХ-н гишүүн би халдашгүй дархан эрхтэй хүн гэж хашгичсаар зодсоор салсан дуулдсан харин тэр гишүүндээ ямар арга хэмжээ авлаа мэдэгдэхгүй л өнгөрсөн шүү дээ. Сүүлийн үед болж буй үйл явдлаас харахад манай УИХ, Засгийн газар буруу юм хийсэн нэгэндээ арга хэмжээ авч чаддаггүйгээрэй хэр арчаагүй байгаагаа харуулж байгаа юм биш үү дээ. АНУ-д нэгэн Сенатор нь урсгал сөрж давхиад согтуу явж байсан бол тэр хүн шоронд явах нь битгий хэл тэрхүү Сенатор-г зогсоосон цагдаа өөрийнх нь эрхэнд халдах гээд ирсэн тохиолдолд буудах ч эрх байна тэгээд буудаад алчихсан тохиолдолд тэр цагдаа шүүгдэнэ эсвэл шоронд орно гэж санаж байна уу ёстой үгүй л байхгүй юу! Өмнөд Солонгос улсад импортоор үхрийн мах оруулж ирэх шалтгаанаас болж бослого гаран хичнээн зуун мянган хүн цугларав цагдаа ирэний хооронд бослого гараад л бөөн л юм болсон гэвч хүний амь эрсдсэнгүй харин ч эл бүхэнд хариуцлага үүрч засгийн газар нь огцорлоо. Гэтэл манайд ард иргэдрүүгээ шууд л буудах юм. Буудсанaa хүлээн зөвшөөрөхгүй, хэн буудсаныг нь мэдэхгүй л гэж будилах юм гэтэл тэр үед чинь онцгой байдал зарлачихсан буутай хүн явах нь битгий хэл хүн явахыг хүртэл хориглочихсон байсан биз дээ. Монголд клашников болон автомат буу барьдаг нь төрийн албаныхан, цэрэг цагдаа байдаг болохоос биш жирийн иргэн бариад явдаггүй биз дээ. Үнэг хөөж явж байж сүйрүүлсэн нисдэг тэрэг, буруу тушаал өгөн нисгэж байж ойд унагаж олон аавын хүүгийн амь аваад явчихсан хэрэгүүд шигээ энэ удаа бүгдийг бүдэгрүүлж замхруулж орхих гэж байна. Бараг л тэр хүмүүс амиа хорлочихсон гэж хэлэх нь холгүй байна. Би засгийн газар, УИХ-ыг огцор мөн аль нэгэн намын нэр хүндийг унагах гэсэнгүй гэвч хүний нүдэнд илт харагдахаар эвгүйцэм хэрэг явдалыг өнгөрсөн засгийн газарыг удирдаж байсан хүмүүс далдалж нууж бас хаацайлж ирлээ. ''Бид буруугүй'' гэж гүрдэхийнхээ оронд ''Биднийг уучлаарай'' гээд хэлчих хариуцлага ядаж манай улс төрчидөд байдаг болоосой!!
Сэтгэгдэлүүд:
negen zuil. Sanjiin Bayariig bi sainmedne, hamt ajillaj ch baisan. gehdee ene hun maani bid barimtjuulsan gej helehiin orond buuduulsan humuusiin ar gerees uuchlalt guisan bol mongoliin leader gej buren heluuleh, ard irgedeeree nam evsel hamaarahguigeer toiron hureeluuleh baisan daa. ter zergiin uhaan ug ni baih l yostoi. bi mash ih gaihsan. toriin ondorlogt garahaar tiim yum setgehee bolidog yum uu?
Гэхдээ ач холбогдолгүй хэрүүлийн алим биш үү.
Цогтмэргэний хэлдгээр 80 жилийн инерц гэдэг чинь лут том юм байхгүй юу.Миний ээж гэхэд насан туршаа сохроор Хувьсгалт намаа бишрэн шүтсэн нэгэн. Яаж ч хэлээд хүлээж авахгүй. Гэтэл түүний авга ахыг коммунистууд жалганд аваачаад буудчихсан.Дараа нь цагаатгалын сая төгрөгийг нь авахдаа хүртэл ойлгохгүй л байгаа юм.Дүү маань хувьсгалт намын хурган дарга. Саяны сонгуулиар хүүхдийг нь сургуульд оруулж өгнө гэсэн гээд нэг эрхмийн төлөө баахан сурталчигаанд нь гүйв.Тэгэхлээр хүн ам цөөнтэй бидний монголчууд яах ёстой вэ?
Тэр том инерцийн эсрэг яаж хөдөлбөл саяных шиг хохирол амсахгүй байх вэ?
Бүх зүйл хяналтнаас гарлаа шүү гэж их хуцсан даа.1998 оноос хойш.Дийлддэггүй юмаа.Шал дургүй хүрээд хараал идсэн тэр орчноос нь зайлаад гадагшаа гарсан.
Одоо эд чинь хэдэн үеэрээ идэж барахгүй хөрөнгийг өөрийн болгосон. Эдийн засгийн хувьд дийлдэшгүй мангасууд болсон.Яах вэ?
Хараад байхад улс төр нийгэм, эдийн засгийн талаар номыг нь үзсэн хүмүүс шинжлэх ухаанчаар,ёс суртахуунаар яриа эхлэхээр тийм хүмүүсийг бүр бодлогооор дараад байх шиг. Эрүүл саруул ухаанаар ширээний ард суугаад,цэвэр үзэл бодлын улс төрийн маргаан ярилцлага дундаас арга замаа хайж байгаа юм алга.Монголын нийгэм өнөөдөр бүхэлдээ харанхуй бүдүүлэг, ёс суртахуун, эмх замбараагүй, эрх мэдэл, мөнгө хөрөнгө ноёлсон, шудрага ёсны өчүүхэн ч үнэргүй болжээ.
Ганц найдвар залуус та нарын эрдэм ухаан, боловсрол,хүмүүжил, эх орноо гэсэн үнэн сэтгэлд л байна.
Эсвэл ингсийн болуу? Ер нь манайхан уучилж чаддакүү болохоор улам буруутахын нэмэр гээд уучлал гуйгаагүй байхаадөө.хөөрхий амьтан.
Гэхдээ л дотроо уучилсан ч уучлаагүй ч уучлаарай ингэцэн бол маний Монголчууд ч их хөөрхөн, амархан уярийшдээ.Эсвэл энэ Баяр жаахан мангарийм болуу...
Энэ блогийн хувьд бол эхлэл зорилго нь зөв л дөө.Дээгүүрээ шахаанд ороод байдаг биздээ хөөрхий.
Ардчилал, хүний эрх ярихаар үхэн хатан эсэргүүцээд байдаг хэдэн гар байдаг юмөө.Хаа явсан газраа эсэргүүцэхийн тулд эсэргүүцэж байдаг дөргүй бух шиг.Эхний үед ч аймаар мундаг хомнистууд байна даа гэсэн чинь зүгээр л хаанаас ч юм даалгавар авсан гэлтэй, заримдаа бүр солиорч өгнө шүү дээ.Бодвол хөлсөөр нетэд суудаг биз.
Claus-iin helsenchlen uuchlaltiig za tsus yaadgiin geed heleed baih ni hortoi baij bolno. Uuchlalt guih gedeg ni dahin iim yum gargahgui baihiin toloo helj baigaa gedgiig haana haanaa oilgodog, tiim uhamsar, chadvartai humuusiig orshooj baidag baihiig helj, oilgoj baina.
Pseudonym, fake nereer orj ulairan dairagch humuus ih baidag, ugaasaa mgl-d ajillaj baihad baidag baisan, hetsuu tiim humuus. ene ni neg talaar niigmiin ovchin bolson, etssiin dundee yag yunii toloo shataad baigaagaa uhamsarlaagui humuus baidag ch tal bii. ardchilsan huchnii neriin dor yavdag humuus ch baidag, uls orond, humuusiin dund hyamral uusgej, araar ni luivraa hiideg arga zamtai. onoodor bid ali neg namiig uzel barimtlalaar (tednii tsaasan deer baigaa namiin durem, zorilgo) ni laagert huvaagaad baival ene hyamral duusahgui. minii bodloor ardchilaliig oorsdiin erh ashgiin toloo nuhan darj, guivuulj baigaa humuus, bulegleluudiin esreg temtsvel iluu ur duntei baih bolov uu. Ardchilsan namiin humuus ardchilal gedgiig bugdeeree oilgodog gehed hen ch itgehguitei adil, huvisgalt nam dotor eruul saruul, jinhene shudarga humuus olon myangaaraa bii.
niigmiin daisan onoodor hen be? gedgeer ehelbel zugeer. yyagaad gevel Anand2008-iin helsenchlen, manai aav eej shig huvisgalt namd hir haldaahgui emee ovoogoos ehleed shine ueiihen ch baigaa bogood ted ter niigmiin daisan bolson humuust tus hiigeed baigaagaa dotroo medej baigaa. gehdee ted ulamjlal gedeg utgaar ni nudee neehgui baidag bolov uu.
Харин Ц.Энхбаатар, Э.Доржсүрэн, С.Ганбаатар, Р.Мөнх-Эрдэнэ нарын хувьд амьдрал нь 2008 оны долдугаар сарын 1-нд төгсгөл болсон ч тэд өмгөөлөх аав ээжтэй, эх дүүтэй, нулимс унагах ард түмэнтэй гэдгийг өчигдрийн үйл явдал харуулав.
Гэвч Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга асан Д.Бадраа, МИ-8-ийн ослоор нас барсан эрэлхэг эрсийн хойноос зул өргөж байсан шиг олон хүн тэдэнд хүндэтгэл үзүүлсэнгүй. Нууц үүрэг авсан цагдаагийн ажилтнууд урдуур хойгуур эргэлдэж, бичлэг хийж байгаад талийгаачдын ар гэрийнхэн эсэргүүцлээ илэрхийлж байна билээ. Хайртай хүү, хайртай нөхрөө алдсан гэр бүлд эвгүй харагдсан хүнээ сэжиглэхээс ч өөр яах вэ. Гол нь бусдад тохиолдсон уй гашууг хуваалцахаар Сүхбаатарын талбайд зул барьж ирдэг монгол сэтгэл энэ удаа жаахан хөрчихөж. Хөрөх шалтгаан нь нөгөө л онц байдал, төрийн зүгээс хийсэн ард олныг номхотгох зорилго нь үр дүнд хүрснийх биз. Гэр бүлийнхэнтэйгээ авахуулсан элгэмсэг зургууд, залуу насаа гайхуулсан хөрөг зураг, эрч хүчтэй ажил хөдөлмөрийнхөө талбарт авахуулсан ажлын зураг…Монгол хүнээ хамгаалах өдрийн өнгө төрх нь мэдээж нулимс. Хоёр зуу гаруй хүний ээлжилж барьсан мянган зул Сүхбаатарын талбайд гэрэл нэмсэн үү гэвэл нэмсэн. Гэхдээ зулаар гэрэл хийсэн гэж ярьвал Монгол ёсыг уландаа гишгэсэн хэрэг болох нь тодорхой. Талийгаачдын ар гэрийнхнээс “Энд бүгдээрээ улс төр ярихгүй шүү. Улс төрийг ярьдаг хүмүүс нь өөрсдийнхөө шугамаар ярина байх. Бид харин төрөөс хүнийхээ амийг нэхэх эрхтэй. Бид үнэнийг олж хэн бидний хайртай хүмүүсийн амь насыг хөнөөсөн бэ гэдгийг мэдэх эрхтэй хүмүүс шүү” хэмээн захиж байсан ч Өмнөд Солонгост найман жил ажиллаад ирсэн залуу олныг уйлуулсан. Тэрээр “Би Өмнөд Солонгост найман ажил ажилласан. Талийгаачдын дунд миний таньдаг хүн байхгүй. Гэвч би Монголын төр иргэн рүүгээ буу онилсонд гайхаж байна. Би үнэхээр гомдож байна. Би чин сэтгэлээсээ зул өргөхөөр хоёр зул авчирсан. Төр хүнээ алдсан гэж бодохоор нулимс урсаад байх юм” хэмээсэн. Тэр үнэхээр уйлж байсан…Ийм нулимсыг урсгаж, чин сэтгэлээсээ үг хэлэхийг хүссэн олон мянган хүн гэр гэртээ бүгж, олон цугларсан газраас хол явдаг болсон бол тэр Монголын ирээдүйн эмгэнэл биз ээ. Хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл дүүрэн залуус бидний эгнээнээс бурханы орон руу явлаа. Бурханы оронд тэд үймээн самуунгүй, худал хуурмаггүй тайван нойрсоосой.
Эцэст нь, талийгаачдын ар гэрийнхэнтэй хамт долдугаар сарын 22-ны 20-22 цагийн хооронд 1000 зул өргөсөн тэр хүмүүст талархал илэрхийлье. Үүнийг зохион байгуулсан Монгол Улсын иргэн Ц.Жадамбаа, Г.Отгонрагчаа нарыг ч мартаж болохгүй. Учир нь, тэд дахиж ийм харуусалд эмгэнэл илэрхийлэхгүйн тулд “Монгол хүнээ хамгаалах өдөр”-ийг санаачилсан юм билээ. Тэр зорилгыг бодит байдал болгохын тулд Сүхбаатарын талбайд мянган зул “уйллаа”.
Г.ОТГОНЖАРГАЛ
Anarchism geheeree zaaval AN-d hamaaraad baihgui l de, ardchilal gedeg ugiig heregleh durtai hen burtei hamaatai boloh biz.
Анархизм макро түвшинд яаж бугиж байгааг блогтоо бичсэн байгаа.
Анархизм гэж ойлголтоо мэдэхгүй хэдэн хүмүүс мэдэхгүй хэдэн хүмүүст анархизм гэгч чинь энэ гээд яриад тархи угаалт гээд яваа нь бас нэг бухимдал.
Дээр дурдагдсан Монгол жишээнүүд бол харин анархизм.
Нийтээр дагах хууль журамд хамаарахгүй, өөрсдийн журмаар амьдрагчийг анархист гэж ерөнхий дүгнэдэг.
NY -iin amban zahiragch Spitzeriin huvid ter ooroo tom aldaa hiisen l dee. Tuunii aldaa gargahiig harj baisan daisnuudaad ni ololt bolson. Spitzer bol Wall Streetiin nuluu buhii tom bank sanhuugiin companiudtai hatuu hariutslaga tootsdog "erleg" ni baisan uchraas tuuniig powerful mestnees ni zailuulah sonirhol ih baisan. Humuus hormoin del sul yavdliin aldaa garga j bolno, ter ni uls ornii ajiltai uyaldaa holboo baihgui bol tuhain hunii l hereg gej bi boddog yum. Harin Amerik neleen puritanic value systemtei uls uchraas ene tal deer aldaa hiigeed barigdsan ulsuud mult usreed baidag taltai.
Bill Clintoniig impeach hiisen buyu tuuniig huuliin hariutslagad tatsan bolovch Presidentiin office-oos buulgaj chadaagui. Shuuh hurlaar buruutai notlogdoogui (acquitted). Teheer chinii doorh paragraph-d Billiig hugatsaanaas ni omno buulgasan gej yarih buruu yum. Harin hariutslagad tatsan gevel zuitei.
Манай Монголчуудын ихэнх нь АНУ-н ерөнхийлөгч Билл Клинтон-г хугацаагаа дуусгаад ерөнхийлөгчийн суудалаасаа буусан гэж үздэг, Яг үнэндээ тэгээгүй юм шүү дээ. Хуулийн дор худал хэлсэн, Моника Лэвински гэх бүсгүйн хэрэг тэр тусмаа Библи дээр гараа тавин хууль болон АНУ-н нийт ард иргэдийн өмнө худал хэлсэн гэж өөрийнх нь нам болон бүгд найрамдах намаас нийт 55 хувиас илүү саналаар хугацаанаас нь өмнө ерөнхийлөгчийнх нь суудалаас буулгасан юм шүү дээ.
Сэтгэгдэл үлдээх: