Монголчууддaa хүргэх үг

Манайханд сэтгэлгээний болон ёс зүйн ухагдахуун ер байхгүй болчихож. Бага байхдаа Үндэсний түүхийн музейд тайлбарлагч хийгээд л гүйж явдаг жаахан хүү байлаа. Манай даа л ганц том нь тэр дундаа түүх дурсгалын тал дээр толгой зохьдог гадаадын хүн амьтанд үзүүлчихээр ганц үзмэртэй нь манай Үндэсний түүхийн музей байлаа гэвч мөнгөнд нүдээ ухаад өгчихөөс ч буцахгүй хүмүүс эх ороны минь үнэтэй цайтай бүхэнийг хэдэхэн төгрөгөнд худалдчихлаа. Тэдгээр хүмүүсийн шүүхийн өмнө хэлж буй зүйл нь бид мэдээгүй байсан мэдэхгүй байсан гэдэг л үг байна.

2008 оны 8н сарын 1нд  www.sonin.mn -д гарсан нийтлэлд ийнхүү дурдажээ
''Б.Энхбат гэгч нь улсад онц их хэмжээний хохирол буюу 12.7 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлджээ. Өчигдөр Чингэлтэй дүүргийн шүүхийн танхимд Б.Энхбат нарт холбогдох эрүүгийн шүүх хурал болсон юм. Түүнтэй хамт Дорноговь аймгийн харъяат Д.Мөнхбат гэгч шүүгдсэн ба тэрээр 2007 оны наймдугаар сарын хоёронд өөрийн эзэмшлийн ДГА 72-88 дугаарын УАЗ-469 маркийн машиндаа эмэгтэй хүний 12 нэр төрлийн 1.7 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий эртний эдлэлийг нууж, хил давуулах гэж байгаад саатуулагдсан байна. Хэргийг тус шүүхийн шүүгч Г.Буяннэмэх даргалж, улсын яллагчаар Нийслэлийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Б.Мөнхбаяр оролцсон юм. Шүүгдэгч Б.Энхбат шүүхэд мэдүүлэхдээ “Би хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна. Би энэ хэрэгт иргэний хариуцагчаар оролцож байгаа н.Дамдиндоржтой 2003 онд танилцсан. Тэр намайг музейд ажилладаг гэж мэдээд алт мөнгө, түүхийн үнэт дурсгалын зүйлийг худалдаж авна гэсэн. Тэгээд би түүнд хэрэгтэй гэсэн бүтээлийг музейгээс авч, гар цүнхэндээ хийгээд гардаг байсан. Манай хамгаалагч нар миний цүнхийг шалгадаггүй байсан. Би үнэлгээг нь мэдэхгүй болохоор н.Дамдиндоржийн хэлсэн үнээр л өгчихдөг байсан. Бас түүнээс мөнгө зээлээд зээлсэн мөнгөндөө авъя гэсэн бүтээлийг нь авчирч өгдөг байсан. Гэхдээ хэдэн удаагийн үйлдлээр хичнээн төгрөгийн эд зүйл зарсанаа мэдэхгүй байна. Би хэдийгээр буруутай ч, 12.7 тэрбум гэж үнэлсэнд гомдолтой байгаа” гэх зэргээр мэдүүлж байсан. Түүнтэй хамт шүүгдсэн Д.Мөнхбатын хувьд “Зүс таних Төмөрөө гэдэг хүн надад жижиг хайрцагтай зүйл өгөөд, хил гаргаад өгвөл 500 юань өгье гэсэн. Дотор нь юу байгааг надад хэлээгүй. Төмөрөө “би өөр машинаар явна. Та зээл дээр байж байгаарай” гэсэн. Тэгээд би хил гарах гэж байгаад саатуулагдсан. Би түүхийн үнэт бүтээл байгаа гэж мэдээгүй. Өмнө нь Төмөрөө надаар нэг хайрцагтай зүйл гаргуулсан. Тэр үед гааль шалгаагүй. Хийсэн хэрэгтээ харамсаж баийа” гэсэн мэдүүлгийг шүүхэд өгсөн''

Тэдний хэлж буй үгс нь бид мэдэхгүй, мэдээгүй байсан. Юу гэсэн үг вэ? Хэдэн төгрөгний үнэлгээтэйг нь мэдэхгүй байсан ч тэр бүтээлүүд түүхийн өндөр үнэтэй бүтээлүүд тэгээд ч зарж борлуулах нь хууль бус гэдэгийг  Үндэсний түүхийн музэйн эрхлэгч Д. Энхбат гэгч нөхөр мэдэж л байгаа биз дээ. Мөн хилээр тэрхүү үнэт бүтээлийг гаргахад тусалсан залуу ч гэсэн ямар нэгэн хууль бус бараа байгаа гэдэгийг мэдэж байж л гаргаж байгаа шд тийм байж би мэдээгүй гэдэг нь хүмүүсийг төрийн шүүхийг доромжилж буй мэт санагдана. АНУ-н дээд шүүх болон шүүгчид нэгэн тулгуур үзэл бодолтой байдаг бөгөөд тэрийгээ "Ignorance of the law is no excuse" гэж хэлдэг буюу ''Xууль мэдэхгүй байх нь хуулийн хүрээнээс зугтах арга биш'' гэж үздэг ээ. Тиймдээ би мэдэхгүй гэж хэлсэн асуудал тийм ч нааштайгаар АНУ-ын шүүх дээр хэлэлцдэггүй байна. Хүмүүс мэдэж байж л юмыг хийдэг мэдэхгүй байна гэсэн асуудал бол байхгүй шүү дээ. Тэр тусмаа хулгайн хэрэг чинь өөрөө зориудаар зохион байгуулалтай хийсэн хэрэг биз дээ.

Хэд хоногийн өмнө нэг найзтайгаа ярьж байлаа, намайг муулж байна аа. Чи нэг л ёс суртахуун ярьсан хүн байх юм. Чи хүнээс авилгал авах уу? гэж асууж байна. Үгүй л гэлээ. Тэгсэн чам шиг ийм хүмүүс баян амьдарч чаддаггүй байхгүй юу, бас дарга болж чаддаггүй шд одоо нийгэмд идэж байж л дээшээ явна, хэн иднэ тэр нь дээшилнэ. Чадаж байгаа юманд арга байхгүй гэнэ ээ. Юу гэсэн үг вэ? Ийм л сэтгэлгээ бодол санааг ирээдүй хойч үедээ өнөөгийн Монголчууд үлдээж байна гэж үү? Шудрага сайхан амьдрах хүсэл тэмүүлэл хүмүүст байхгүй болчихоо юу? Өнөөдөр би болж байна, миний амьдрал бүтэж байна гэж байгаа ч яг үнэн чанартаа та ирээдүйгээсээ хулгайлж байгаагаа мэдэх үү!! Дархан Улаанбаатарын хоёрын хоорондох зам анх тавигдахад дэлхийн стандартаас хэд дахин илүү нарийнхан нимгэн болсон гэнэ. Учир нь "Хятадууд дээрээс нь идээд манай дарга нар хоёр хажуугаас нь идээд нимгэхэн болсон гэсэн'' энэ мэтчилэн үлгэр оньсого шиг далд болон илд авилгал Монголд газар авч байна, гэвч ашиг нь юу вэ? Тэр Дарханы зам дээр хичнээн хүн үхэв, тэр замын хөрөнгөнөөс идсэн эрхэмийн үр хүүхэд нь тэр зам дээр явж байгаад осолд орж эндвэл яана. Яагаад хүмүүс ирээдүйгээ бодохоо байчихсан юм бэ? Яагаад хийсэн муух бүхэн нь өөрийнх нь хар толгой дээр иргэж буудагийг сандаггүй юм болоо? Манайхан жаахан ухаантай баймаардаа. Hэг дарга нь улсаас идээд, нэг сайд нь улсын хөрөнгө худалдаад, нэг эрхлэгч нь 10н хэдэн тэрбүм төгрөг идээд, нэг нягтлан нь банкнаасаа 10-20 тэрбүм төгрөг хулгайлаад байхаар Монголд юу үлдэх вэ? Монголын хойч үед юу үлдэх вэ? Хүмүүс минь жаахан ч гэсэн ёс суртахууны хэм хэмжээнтэй байцгаая!